10 jaar bon: interview met bon-medewerkers Sofie en Rachid

Published on
do, 17/07/2014 - 16:05

2004. Sofie Mertens solliciteert bij het pas opgerichte bon. In 2005 komt haar toekomstige collega Rachid Bouyahiaoui in België wonen. Hij haalt dat jaar naar eigen zeggen twee attesten: zijn trouwattest én zijn attest maatschappelijke oriëntatie. Nog een jaar later gaat hij zelf aan de slag bij bon. Ondertussen zijn we 10 jaar verder. Hoe kijken deze twee anciens terug op de voorbije 10 jaar?

Wat doen jullie precies bij bon?

Rachid: Naast relaxatie bedoel je? (lacht) Ik ben leerkracht maatschappelijke oriëntatie. In die rol ben ik een facilitator, ik maak de Belgische maatschappij gemakkelijk te begrijpen voor mensen die hier nieuw zijn. Ik probeer te bereiken dat ze zich bewust worden van hun huidige situatie en goede keuzes kunnen maken voor de toekomst.

Sofie: Als trajectbegeleider ben ik degene die het overzicht behoudt van de verschillende etappes van het inburgeringstraject van de cursist: maatschappelijke oriëntatie, Nederlandse les en levensloopbaanoriëntatie. Cursisten kunnen een jaar lang bij mij terecht met hun vragen. Ik ken uiteraard niet alle antwoorden (lacht) maar we zoeken samen uit hoe en waar ze goede antwoorden kunnen vinden. Die liggen vaak bij partners van bon, andere vzw’s en diensten.

Sofie werkt 10 jaar bij bon, Rachid 8 jaar. Is jullie job sindsdien veranderd?

Sofie: De kern van de job is dezelfde gebleven en toch is er veel veranderd. De kwantiteit is gestegen, de groepen volgen elkaar snel op. 10 jaar geleden kende ik al mijn cursisten goed. Ik had een goed zicht op de uitdagingen en het parcours van mijn cursisten. Nu ben ik dat overzicht voor de meeste cursisten kwijt. Vooral de mensen die zelf naar ons toekomen, krijgen begeleiding. Gelukkig heeft het inboeten aan tijd niet alleen negatieve gevolgen. We blijven zoeken naar meer efficiëntie, naar een betere organisatie van het werk.

Merkte je een verschil toen je in 2012 terugkwam na een jaar tijdskrediet, Sofie?

Sofie: Het publiek was veranderd! In de beginjaren begeleidden wij meer mensen met tijdelijke en precaire verblijfsstatuten. We waren toen meer bezig met de opvolging van hun verblijfsstatuut, contacten met het ocmw, het vinden van een woning. De laatste jaren zien wij meer Europeanen en mensen die een traject volgen in het kader van nationaliteitsverwerving. De meesten leven van een vervangingsinkomen uit werkloosheid of van het ocmw. Die mensen worden verwacht op korte termijn een job te vinden en dat heeft een impact op ons werk en op ons aanbod.

Rachid: De financiële crisis heeft ons doelpubliek veranderd en heeft het tempo bij bon grondig veranderd. De leerkrachten hadden vroeger meer tijd om zelf materiaal te ontwikkelen: lesmodellen, spelmethodieken, oefeningen. Het lespakket werd aangepast aan specifieke doelgroepen en aan maatschappelijke ontwikkelingen. Nu is er minder tijd om snel in te spelen op specifieke noden. De grootste verandering voor de leerkrachten was volgens mij het invoeren van de CLIMO-methodiek (Coöperatief Leren In een Multiculturele Omgeving). Mijn collega's en ik hadden zelf allemaal een opleiding in een traditionele leeromgeving gekregen, waarbij de leerkracht vooraan staat en doceert, kennis overdraagt. De overgang naar lesgeven binnen een onthaalbureau en vooral de introductie van CLIMO was voor mij een openbaring. Nu werk ik met een waaier aan methodieken en geef ik de cursisten de kans om van elkaar te leren en hun eigen leerproces te stimuleren. Ik heb als leerkracht zelf ook de stimulans van vernieuwing nodig, tijd voor creativiteit. Ik wil altijd iets nieuws uitproberen dat mogelijk een beter resultaat geeft.

Is het belangrijk voor jullie om die kwaliteit mee te blijven bewaken?

Sofie: Ja. Het aantal inschrijvingen is direct verbonden met de kwaliteit van het traject. Hoewel er cijfers moeten gehaald worden, blijven we de kwaliteit bewaken en blijven we inhoudelijk werken. Bij trajectbegeleiding hebben wij bijvoorbeeld lange tijd gewerkt rond het geïntegreerd doelenkader, het afstellen van de doelen in alle onderdelen van het traject. Ik herinner me ook dat wij 10 jaar geleden als jonge fusieorganisatie alles in vraag stelden: wat is trajectbegeleiding, wat is de rol van MO, wat betekent autonomie? De eerste jaren waren een zoektocht naar de identiteit van de organisatie. Eens de fundamentele begrippen gedefinieerd waren, voelde je dat de grond gezet was. Daarna hebben we meer gefocust op de methodes. In die 10 jaar is een intensieve inhoudelijke weg afgelegd. 

Jullie staan elke dag klaar voor de cursisten. Leren jullie ook van hen?

Rachid: Veel! Over hun leven, hun ervaringen en de cultuur en de tradities in hun eigen landen. Mensen vertellen graag over hun land. Het is alsof ik in al die landen heb gereisd. Cursisten nodigen me ook vaak uit: “kom naar mijn land je zal ontvangen worden door mijn familie, je zal alles krijgen”. Ik weet niet of dat in de praktijk ook echt zo zou zijn (lacht).

Sofie: Ik leer veel bij over mensen en hun gedragingen. Mensen komen al 10 jaar bij mij met hun verhalen, hun klachten, hun wensen, met hun manier van in het leven staan. Ik merk wel dat ik na al die jaren minder geduld heb dan vroeger. Bij mensen die al lang ocmw-steun trekken of lange tijd werkloos zijn, sta ik sneller met een oordeel klaar. Maar je weet nooit echt wat iemand heeft meegemaakt en hoe hij of zij dat beleeft. Het doet goed om al die gedachten en vooroordelen te laten varen en gewoon te luisteren naar de vraag of naar het verhaal. Het is een uitdaging om me telkens opnieuw "neutraal" op te stellen tegenover een nieuwe cursist.

Rachid: Moeilijke cursisten hebben mij doen groeien als leerkracht. Ik herinner me als gisteren een cursist van zeven jaar geleden. Een man vol frustraties die met iedereen ruzie maakte, ook met mij. Als jonge, onervaren leerkracht gaf ik de man te veel plaats en dat was nefast voor de groep. Eric, onze directeur, raadde me aan om onmiddellijk in te grijpen, de situatie niet te laten escaleren. Als ik nu een agressieve cursist in de groep heb, blijf ik correct maar ik maak de grenzen van bij het begin zeer duidelijk. Onlangs had ik opnieuw een agressieve cursist in mijn klas. Op het einde van de sessie is die persoon naar mij gekomen en vroeg hij mij: “Wat heb jij gedaan met mij? Je hebt mij veranderd. Je hebt veel in mij veranderd.” Ik vroeg hem: “Dus je erkent dat je het me tijdens de sessie moeilijk hebt gemaakt?” Daarna is hij is beginnen praten over zijn frustraties. 

bon bestaat nu 10 jaar. Wat willen jullie in de toekomst zeker behouden?

Sofie: Ik hoop dat bon zijn vzw-gehalte kan blijven behouden. Ik weet dat we nu soms al over dienstverlening spreken maar ik hoop dat we het kleinschalige en de lage drempel kunnen behouden. Ik denk dat dat ook wel te rijmen valt met wat er verwacht wordt vanuit het beleid en dat dat een keuze is die je kan maken. Ik hoop dat trajectbegeleiding een duidelijk inhoudelijke functie blijft en niet wordt uitgehold tot een administratieve job.

Rachid: Ik denk hetzelfde. bon heeft veel energie gestoken in de huidige structuur en uitstraling. Ik vind dat we onze identiteit, onze merknaam, onze structuur en onze diensten moeten blijven behouden. Alles wat is ontwikkeld bij bon heeft te maken met de Brusselse context waar wij in werken en die verschilt van Vlaanderen. Als wij gewoon een dienst van Vlaanderen gaan worden, gaan we die mooie identiteit verliezen.

Sofie: Een kenmerk van Brussel is ook dat hier veel socio-culturele organisaties en diensten bestaan. Dat vind ik een voordeel, die versnippering zie ik als iets positiefs. 19 gemeenten compact bij elkaar, met elk hun eigen aanbod en voorzieningen. Niet te vergeten een Franstalig en een Nederlandstalig aanbod. En met het uitgebreide openbaar vervoer is alles best snel en goed bereikbaar. Brussel is voor mij een stad met ongelooflijk veel mogelijkheden en kansen, ook voor inburgeraars.

Rachid: Verbeelding werkt, ook in Brussel. Ik wil graag het innovatieve karakter van bon nog meer in het licht gezet zien. Bij bon werken mensen van verschillende afkomst goed samen. De sfeer is goed en dat straalt af op de cursisten. Een groot deel van de cursisten komt uit landen waar één cultuur zichtbaar is. In Marokko zie je Marokkanen, in Irak zie je Irakezen, … Bij bon zien de cursisten mensen van alle continenten en ze zien dat er gewerkt en gelachen en gefeest wordt! De impact van bon op de cursisten inzake omgaan met diversiteit is moeilijk te meten. Maar ik denk dat de meeste cursisten en ex-cursisten op kortere of langere termijn de klik maken en beseffen dat het beter is de rijkdom en niet de beperkingen van verschil te zien.  


Rachid en Sofie met collega's